زخم معده چیست و چگونه درمان می‌شود؟

درمان زخم معده

زخم معده عنوان بیماری است که این روزها در میان مردم بسیار به گوش می‌رسد و نگرانی‌ها در مورد آن افزایش یافته است؛ اما آیا زخم معده می‌تواند همه‌گیر و شایع باشد یا سبک زندگی افراد است که تعیین می‌کند آیا احتمال بروز زخم معده وجود دارد یا نه؟ راه پیشگیری از زخم معده چه می‌تواند باشد؟ امروز در جیمیتو به بررسی و راه‌های درمان زخم معده خواهیم پرداخت.

 

زخم معده

زخم معده یا بیماری که به اصطلاح پزشکی اولسر پپتیک (Peptic ulcers) شناخته می‌شود، بیماری شایع در میان انسان‌ها است که به جنسیت بستگی ندارد و می‌تواند موجب بروز آسیب‌های جدی‌تر شود. دلیل به وجود آمدن زخم معده در انسان را می‌توان آسیب خوش‌خیم به مخاط و زیر مخاط دستگاه گوارشی دانست. در گذشته زخم معده را مشکلی گوارشی در اثر ازدیاد اسید معده تلقی می‌کردند اما امروزه این بیماری دلیل علمی‌تر با عنوان رشد و تکثیر بی‌رویه باکتری‌های هلیکوباکتر پیلوری دارد.

 

از این رو درمان زخم معده توسط داروهای آنتی بیوتیک و ضد باکتری انجام می‌شود. شیوع زخم معده از فردی به فرد دیگر ۶ تا ۱۵ درصد است. البته اسید معده در افزایش فرسایش دیواره معده و افزایش رشد باکتری‌ها بی‌تأثیر نیست.

 

انواع زخم معده

زخم ایجاد شده در معده، بر اساس به محل آسیب مخاطی به انواع مختلفی تقسیم می‌شود که دارای سه نوع کلی است:

 

زخم دیواره معده

زخم گوارشی که دقیقاً دیواره معده را درگیر کرده و موجب ایجاد زخم و ناراحتی در خود معده می‌شود.

 

زخم مری

اگر باکتری‌ها فعالیت شدید در دهانه ورودی غذا به معده داشته باشند، موجب آسیب رسیدن به بافت دهانه معده یا مری خواهند شد که به زخم مری مشهور است.

 

زخم دوازده یا اثنی عشری

زخم اثنی عشری بر خلاف زخم مری، در قسمت خروجی غذا از معده ایجاد می‌شود. اگر زخم در ورودی غذا به روده و اثنی عشر باشد به زخم دوازده شناخته می‌شود.

شایع‌ترین علامت زخم معده را می‌توان سوزش در نواحی بالای ناف تا زیر قفسه سینه و در شدت‌های مختلف دانست. در برخی موارد شدت این درد می‌تواند شما را از خواب نیز بیدار کند. البته در مواردی که زخم آنچنان بزرگ و حاد نباشد علائم خاصی مشاهده نمی‌شود؛ اما دلایل به وجود آمدن زخم معده چه می‌تواند باشد؟

 

دلایل زخم معده

دلایل متعددی برای بروز زخم معده در دستگاه گوارشی، روده کوچک، مری و اثنی عشر وجود دارد. از جمله دلایل بروز زخم معده می‌تواند:

  • رشد باکتری هلیکوباکتر پیلوری عامل اصلی به وجود آمدن زخم معده در نواحی مختلف دستگاه گوارشی است.
  • استفاده مکرر از انواع قرص‌ها به مانند آسپرین، مسکن‌هایی به مانند ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهابی و درد می‌تواند در مواردی موجب افزایش احتمال بروز زخم معده شود. این عامل در زنان و افراد بالای ۶۰ سال بیشتر رؤیت شده است.
  • سیگار کشیدن عاملی شایع در بروز زخم معده است.
  • پرتو درمانی که بخشی از درمان بیماری‌های خطرناکی به مانند سرطان است نیز می‌تواند باعث بروز زخم معده شود.
  • همچنین سرطان معده، به عنوان بیماری دارای عوارضی به مانند زخم معده در دستگاه گوارشی است.

 

علائم زخم معده

همان‌طور که اشاره شد، شایع‌ترین نشانه بروز زخم معده درد در ناحیه شکمی و بالای ناف است. از جمله نشانه‌های دیگر بروز زخم معده می‌توان به:

  • تغییر اشتها
  • حالت تهوع مداوم
  • مدفوع تیره
  • کاهش وزن ناگهانی
  • سوءهاضمه
  • استفراغ
  • درد قفسه سینه
  • درد به هنگام خالی بودن معده

اشاره کرد. علائم گفته شده را می‌بایست جدی تلقی کرد.

درمان زخم معده

تست‌های پزشکی زخم معده

دو نوع آزمایش و تست پزشکی متداول برای تشخیص وجود زخم معده در میان پزشکان استفاده می‌شود. روش اول آندوسکوپی فوقانی و دیگری آزمایش تنفسی گاستروسکوپی است.

 

آندوسکوپی فوقانی

در آندوسکوپی لوله‌ای منعطف از طریق دهان و به واسطه مصرف آرام‌بخش وارد دستگاه گوارشی فرد می‌شود. گاستروسکوپ قسمت مشخصی از روده و معده است که معمولاً توسط آندوسکوپی مورد بررسی قرار می‌گیرد. از این روش برای مشاهده دیواره دستگاه گوارش و نمونه‌برداری از آن استفاده می‌کنند. البته تمام افراد که دردهای شکمی دارند نیازی به آندوسکوپی شدن ندارند و افراد با علائم خاص می‌بایست آندوسکوپی شوند. نمونه‌های گرفته شده از آندوسکوپی، تحت بررسی‌های آزمایشگاهی برای تست وجود باکتری و غلظت آن استفاده می‌شود.

کسانی که علائم مشهودی به مانند:

  • کم خوبی ناگهانی
  • کاهش وزن شدید
  • خونریزی در دستگاه گوارشی و دفع
  • مشکل در بلع و هضم غذا
  • تجربه می‌کنند، نیاز فوری به آندوسکوپی و بررسی مشکل خود دارند.

 

آزمایش تنفسی گاستروسکوپی

در افرادی که پزشک تشخیصی برای وجود سرطان معده نداده است معمولاً از روش دیگری استفاده می‌شود که در آن به فرم محلولی از اوره داده می‌شود. محلول اوره در واکنش با باکتری‌های هلیکوباکتر پیلوری تبدیل به گاز شده و وارد ریه‌ها می‌شود. در ادامه این گاز توسط پزشک مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. تست تنفسی در ۹۶ تا ۹۸ درصد موارد پاسخ درستی از خود نشان می‌دهد.

آزمایش‌های دیگری نیز وجود دارند که برای تشخیص زخم معده از آن‌ها استفاده می‌شود از جمله آن‌ها می‌توان به آزمایش خون و آزمایش مدفوع نیز اشاره کرد.

علل بوجود آمدن زخم معده

درمان زخم معده

زخم معده بر اساس انواع مختلفی که دارد می‌تواند درمان‌های گوناگونی داشته باشد. اگر تست‌های بالینی در بدن شما، نشانه‌هایی از غلظت زیاد باکتری پیلوری داشته باشد پزشک برای شما درمان کنترل رشد باکتری را تجویز خواهد کرد. در این درمان به شما ترکیبی دارویی به مدت بیش از دو هفته داده می‌شود که می‌بایست آن را به صورت مداوم مصرف کنید.

داروها شامل آنتی بیوتیک برای کنترل رشد و نوعی کاهش دهنده اسید معده است. مصرف این داروها ممکن است عوارض مختلفی از خود بروز دهد که از جمله آن‌ها اسهال و ناراحتی معده ناشی از مصرف آنتی بیوتیک است. اگر این علائم با گذر زمان بهبود نیافت و شما مشکلات حادتری تجربه کردید، می‌بایست آن را به پزشک گزارش کنید.

اگر نشانه‌هایی از رشد باکتری در بدن و معده شما وجود نداشته باشد، پزشک درمان کاهش اسید معده را پیش خواهد گرفت. در این روش با استفاده از درمان دارویی میزان اسید معده شما کنترل می‌شود تا از پیشرفت زخم در نواحی مختلف جلوگیری شود. طول مدت درمان می‌تواند تا هشت هفته نیز طول بکشد.

 

در این درمان از داروهایی به مانند راینیتیدین یا فاموتیدین استفاده می‌شود که اسید و درد معده را فروکش می‌کنند. البته این داروها در ایران به صورت نسخه‌ای فروخته می‌شود و شما برای تهیه آن‌ها نیاز به دستور پزشک دارید.

 

همچنین ممکن است پزشک به شما محلولی برای پوشاندن دیواره معده برای جلوگیری از اسیدی شدن آن نیز تجویز کند.

روش درمان زخم معده

درمان زخم معده با آب کلم

آب کلم یک درمان زخم معده طبیعی است که بر اساس گزارش‌های داده شده از پزشکان، به مقدار زیادی می‌تواند بهبود زخم معده را تسریع ببخشد. آب کلم غنی از ویتامین ث است. این ویتامین به عنوان یک آنتی اکسیدان از جمله راه‌های مقابله با عفونت‌های عامل باکتریایی هلیکوباکتر پیلوری است. در واقع مطالعات حیوانی نشان داده است که آب کلم می‌تواند در التیام زخم‌های گوارشی از جمله در درمان زخم معده مؤثر باشد.

در انسان مطالعات اولیه نشان داد که مصرف روزانه آب کلم به بهبود زخم معده در کنار مصرف داروهای معمول کم می‌کند. در یک مطالعه به ۱۳ نفر، بیمار مبتلا به زخم معده و دستگاه گوارشی روزانه حدود ۹۰۰ میلی‌لیتر آب کلم تازه داده شد. به طور متوسط، زخم این بیماران بعد از ۷ تا ۱۰ روز بهبود یافته و به طور میانگین ۳٫۵ تا ۶ برابر مدت زمان التیام زخم معده نسبت به بیماران با درمان صرفاً دارویی کاهش پیدا کرده بود.

در یک مطالعه دیگر، همان مقدار آب کلم به صد نفر داده شد که زخم معده ۸۱ نفر از آن‌ها بدون داشتن عوارض جانبی التیام یافت. با این وجود محققان هنوز نمی‌توانند به طور قطع در مورد خواص درمانی آب کلم اظهار نظر کنند. شما می‌توانید از این ماده به عنوان یک کمک درمان در کنار مصرف داروهای دیگر استفاده کنید.

 

درمان زخم معده با شیرین‌بیان

شیرین‌بیان ادویه‌ای مخصوص کشورهای آسیایی و مدیترانه‌ای است که در ایران نیز استفاده‌های زیادی دارد. این ادویه از ریشه گیاهی با عنوان لاتین Glycyrrhiza glabra به دست آمده و مصارف درمانی دارد. مطالعاتی وجود دارند که نشان می‌دهد مصرف شیرین‌بیان به عنوان یک داروی درمان زخم معده اثرات مثبت و شگفت‌انگیزی دارد.

برای مثال مشاهده شده است که مصرف شیرین‌بیان موجب افزایش مخاط معده می‌شود که این عامل به تنهایی از بروز زخم معده جلوگیری می‌کند. همچنین مخاط بیشتر به تسریع زخم معده به وجود آمده کمک می‌نماید. همچنین محققان اعلام کردند که ترکیبات موجود در شیرین‌بیان قادر است رشد باکتری عامل زخم معده را کند و احتمال بروز زخم معده را کاهش دهد.

همانند دیگر روش‌های درمانی طبیعی نمی‌توان به طور قطع اعلام کرد که شیرین‌بیان یک معجزه برای درمان بیماری زخم معده است. می‌توانید شیرین‌بیان را در قالب شیرینی بعد از غذا به همراه چای میل کنید. گوشه ذهن خود داشته باشید که در برخی موارد عصاره شیرین‌بیان هیچ تأثیر درمانی از خود نشان نداده و ممکن است عملاً بی‌اثر باشد. همچنین ممکن است مصرف بیش از حد عصاره شیرین‌بیان موجب بروز مشکلات و عوارض جانبی شود لذا در خوردن آن بااحتیاط عمل کنید.

 

عسل درمان زخم معده

عسل یک آنتی اکسیدان قوی به همراه مزایای سلامتی فراوان است. خوردن عسل می‌تواند باعث افزایش قدرت بینایی، کاهش خطرات ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی و همچنین برخی از سرطان‌ها شود. در کنار این موارد سلامتی، مهم‌ترین مورد درمان زخم معده است.

مطالعات انجام شده در مورد عسل نشان می‌دهد که این ماده مغذی می‌تواند زخم معده را التیام ببخشد. علاوه بر این دانشمندان به این نتیجه در مورد عسل رسیدند که ترکیبات موجود در آن رشد باکتری عامل زخم معده را کند می‌سازد.

مطالعات حیوانی در این مورد بسیار زیاد است اما مطالعات انسانی هنوز به مقدار کافی انجام نشده و نیاز به تحقیق بیشتر وجود دارد.

 

سیر درمان زخم معده طبیعی

سیر گیاهی پر خاصیت است و دیدن نام آن در میان مواد غذایی درمان کننده زخم معده جای تعجب ندارد. مطالعات حیوانی نشان داده است که مصرف سیر باعث بهبود سرعت التیام زخم‌ها و کاهش احتمال تشکیل مجدد زخم در همان محل می‌شود. همچنین مشخص شده که باکتری عامل بروز زخم معده به سیر حساس و در مقابل آن آسیب‌پذیر است.

در مطالعات اخیر، خوردن یک یا دو سیر در طول روز به مدت سه روز به مقدار قابل توجهی فعالیت باکتری‌های مذکور را کاهش داد. با این حال هنوز زود است در مورد خواص سیر برای زخم معده با قاطعیت سخن گفت.

 

درمان زخم معده با زردچوبه

زردچوبه ادویه‌ای است که خوشبختانه در آشپزخانه‌های ایرانی به وفور دیده می‌شود و همه ما آن را به رنگ زرد طلایی می‌شناسیم. کورکومین، ماده فعال درون زردچوبه به آن خاصیت فوق‌العاده مهم و مؤثری برای درمان زخم معده می‌دهد. کورکومین علاوه بر زخم معده قادر است در مواردی همانند درمان و کاهش بیماری‌های قلبی و عروقی و همچنین التهاب‌های مختلف نیز نقش مثبتی داشته باشد.

خاصیت درمانی کورکومین حاصل از زردچوبه در حیوانات برای درمان زخم معده بررسی و اثبات شده است. به نظر می‌رسد زردچوبه علاوه بر ترمیم زخم معده می‌تواند رشد باکتری عامل بروز آن را نیز کاهش دهد و به طور کلی معده را از تحریک بیشتر باز دارد.

مطالعات محدودی در مورد انسان انجام شده است که در یکی از آن‌ها به ۲۵ نفر، روزانه ۶۰۰ میلی‌گرم زردچوبه داده شد. چهار هفته بعد در بیماران مورد بررسی، ۴۸ درصد بهبود زخم معده مشاهده شد و در ۱۲ هفته بعد میزان این بهبود به ۷۶ درصد افزایش یافته بود.

در مورد خواص دارویی ضد باکتریایی زردچوبه نیز باید گفت که طی آزمونی افراد مبتلا به باکتری، ۵۰۰ میلی‌گرم زردچوبه به شکل روزانه دریافت کردند. پس از چهار هفته ۶۳ درصد بیماران و بعد از ۸ هفته، ۸۷ درصد بیماران نشانه از بهبودی داشتند.

باز هم تأکید داریم که خواص درمانی زردچوبه به صورت آزمایشگاهی اثبات شده است و برای رسیدن به قطعیت در مورد آن می‌بایست بیش از این صبر کرد.

 

از دیگر درمان‌های طبیعی و خانگی زخم معده می‌توان به:

  • فلفل چیلی
  • الوورا
  • پروبیوتیک

اشاره کرد.

 

در درمان زخم معده چه غذاهایی نباید خورد؟

درست همانند آنکه بسیاری از غذاها به درمان زخم معده کمک می‌کنند گروه دیگری از غذاها وجود دارد که باعث زخم معده می‌شود. کسانی که در تلاش هستند زخم معده خود را درمان کنند می‌بایست از خوردن این غذاها خودداری کنند.

  • شیر
  • قهوه
  • غذاهای تند و چرب

 

عوارض ناشی از زخم معده

زخم‌های معده درمان نشده و علائمی که به آن‌ها بی‌توجهی شده است در طول زمان می‌توانند منجر به عوارض شدیدتری شوند که در صورت مشاهده و وجود آن‌ها می‌بایست به پزشکی که زودتر باید شما را ویزیت می‌کرد، مراجعه کنید:

 

سوراخ شدن معده

سوراخ شدن معده به علت پیشرفت زخم معده و نابودی کامل سلول‌های جداره معده به وجود می‌آید و در اثر آن عفونت ایجاد می‌شود. نشانه اصلی زخم معده بروز درد ناگهانی در معده است.

 

خونریزی داخلی

زخم‌های معده در مواردی به شدت افزایش یافته و موجب بروز خونریزی داخلی در بیمار می‌شود. علائم ناشی از خونریزی داخلی می‌تواند سرگیجه، مدفوع تیره رنگ و کاهش غلظت خون باشد.

 

بافت اسکاری

اسکار نوعی بافت سخت است که پس از هر گونه آسیب به پوست و اندام‌های مختلف تشکیل می‌شود و عمدتاً به همان صورت باقی می‌ماند. این اسکار اگر در معده به وجود آید، موجب کاهش فضای دهانه و حجم معده می‌شود که مشکلات بلع به وجود می‌آورد. از نشانه‌های اسکار معده، استفراغ و کاهش وزن است.

هر سه عارضه، باید جدی تلقی شود و برای مواردی نیاز به جراحی وجود دارد. اگر علائمی که در ادامه مشاهده می‌کنید را تجربه کرده آید به پزشک خود حتماً اطلاع دهید:

  • درد ناگهانی بسیار شدید در معده
  • احساس خفگی شدید یا سرگیجه که می‌تواند ناشی از کاهش سطح خون باشد.
  • خون در مدفوع
  • سفتی در ناحیه شکمی
  • درد شکمی که با راه رفتن تشدید و با نشستن بهبود پیدا می‌کند

 

پیشگیری از زخم معده

انتخاب شیوه صحیح زندگی و کنار گذاشتن برخی از عادت‌های پرخطر می‌تواند از بروز مشکلات معده و از جمله آن‌ها زخـم معده پیشگیری کند که می‌توان به:

  • عدم مصرف مشروبات الکلی
  • عدم مصرف دارو و مشروبات الکی به همراه یکدیگر
  • جلوگیری از انتقال عفونت دست به دستگاه گوارشی
  • محدود کردن مصرف ایبوپروفن، آسپرین و ناپروکسن

ترک سیگار و عدم مصرف دخانیات نیز می‌تواند نقش اساسی در کنترل و جلوگیری از بروز زخـم معده داشته باشد. همچنین می‌توان از یک رژیم متعادل غذایی که همراه با میوه، سبزی و فیبر کافی است برای پیشگیری از بروز زخم مـعده استفاده کرد.

درمان زخم معده

جمع‌بندی

با اعمال روش‌های درمانی مناسب، بیشتر زخم‌های معده بهبود پیدا خواهند کرد. با این وجود اگر در هنگام مصرف دارو، سهم انگاری کرده یا مصرف آن‌ها را به همراه مواردی که موجب تشدید مشکلات زخم معده می‌شود، همراه کنید، درمان مؤثر نبوده و گسترش زخم معده ادامه خواهد داشت. برخی از زخم‌های مقاوم در معده وجود دارند که نمی‌توان آن‌ها را به راحتی درمان کرد و همیشه می‌بایست شدت آن‌ها را کنترل کرد، از جمله آن‌ها می‌توان به:

  • زخم‌های ناشی از ترشح بیش از حد اسید معده
  • وجود باکتری پیلوری در دستگاه گوارشی
  • سرطان معده و روده

اشاره کرد. پزشک شما می‌تواند تشخیص دقیقی از بیماری بدهد و گفته‌های ما در سایت جیمیتو در راستای افزایش اطلاعات عمومی شما عزیزان بوده است. سالم و تندرست باشید.  زخم معده بسیار شایع و اذیت کننده است. درمان‌های طبیعی که در بالا به آن‌ها اشاره شد همگی می‌توانند به نوعی در درمان زخم معده مؤثر باشند. در برخی موارد حتی خوردن این درمان‌های طبیعی زخم معده در کنار درمان دارویی اثرات جانبی داروها را کم و مدت زمان درمان را کاهش می‌دهد.

مهم این است که بدانید درمان زخم معده به روش طبیعی تنها شکل آزمایشگاهی و در برخی موارد حیوانی داشته و به قطع نمی‌توان آن را جایگزین درمان دارویی کرد. بنابراین اگر زخم معده دارید بهتر است قبل از هر کاری به پزشک مراجعه کنید.

 

 

این مطالب رو هم پیشنهاد می‌کنیم ببینید

درباره نویسنده: امید جعفری

امید هستم، علاقه مند به دنیای نوشتن و دانستن، تولید کننده محتوا در حوضه تخصصی لایف استایل، تکنولوژی و گردشگری. از اینکه مطالب ما را پیگیری می کنید، بسیار خوشحالیم و بر خود می بالیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *