هر آن چیزی که باید در مورد فشار خون بالا بدانید

فشار خون بالا

فشار خون بالا یا پرفشاری بیماری است که ما تجربه شخصی یا نزدیکی از آن داشته‌ایم. فشار بالا، بیماری که به صورت خاموش ممکن است در فرد وجود داشته باشد، در صورت عدم کنترل موجب بروز بیماری‌های مزمن و شدیدتری می‌شود که از جمله آن‌ها مشکلات قلبی و سکته است. امروز در جیمیتو به بررسی علل فشار خون بالا و راه‌های پیشگیری و همچنین کنترل آن خواهیم پرداخت.

 

هایپرتنشن (Hypertension) نام دیگر، بیماری فشار بالا است. فشار بالا به خودی خود نمی‌تواند آسیبی داشته باشد اما ادامه روند آن خطرات شدیدی به مانند بیماری قلبی، سکته مغزی و در نهایت مرگ است. در ادامه تعریق دقیق فشـار خون بالا را مشاهده خواهید کرد.

 

فشار خون

فشار خون، نیرویی است که قلب انسان با استفاده از باز و بسته کردن دریچه‌های داخلی، به خون برای گردش در رگ‌های بدن وارد می‌کند. این میزان از فشار به سطح گذر رگ و عملکرد خوب قلب وابسته است.

فشار خون در انسان شامل دو مقیاس سیستولی و دیاستولی است که وابسته به انقباض (سیستول) و شل شدن (دیاستول) ماهیچه قلب بین صربان های قلب هست. فشار در حالت عادی بدن و استراحت برای فشار سیستولیک ۱۰ تا ۱۴ و برای فشار خون دیاستولی ۶ تا ۹ ارزیابی شده است.

فشـار خون بالا در افراد مختلف می‌تواند معیارهای متفاوتی داشته باشد اما به طور کلی به افزایش فشار از محدوده ۱۳ روی ۸ فشار خون بالا گفته می‌شود. این تعریف بر اساس دستورالعمل‌های انجمن قلب امریکا در سال ۲۰۱۷ صادر و منتشر شده است.

بر اساس ارزیابی‌های انجام شده در کشور بزرگی به مانند امریکا، ۸۵ میلیون نفر از آمریکایی‌ها دچار فشـار خون بالا هستند. فشار بالا و مشکلات قلبی از نگرانی‌های اصلی سازمان بهداشت جهانی است که سالانه بر تعداد قربانیان آن نیز افزوده می‌شود.

سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که رشد صنایع غذایی بر پایه استفاده از نمک و استفاده زیاد از آن در رژیم غذایی موجب افزایش آمار فشار خون بالا در جهان شده است. همان‌طور که می‌دانید نمک از اصلی‌تری عوامل بروز فشار خون است.

حدود ۵۰ درصد از بیماران فشار بالا از مشکل خود خبر ندارند و بسیاری از بیماران به صورت تصادفی از فشـار خون بالای خود مطلع می‌شوند. درصد بالایی از بیماران فشار خون می‌توانند بیماری خود را با خوردن دارو کنترل کنند.

فشار خون بالا

انواع فشار خون بالا

پرفشاری در دو دسته کلی تقسیم‌بندی می‌شود:

  • پرفشار اولیه
  • پرفشار ثانویه

حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد از انواع فشـار خون بالا متعلق به دسته پرفشاری اولیه است. این نوع از پرفشاری هیچ دلیل پزشکی اثبات شده‌ای ندارد و ۵ تا ۱۰ درصد از افراد مبتلا به پرفشاری از فشار خون ثانویه هستند که می‌تواند دلیلی به مانند نارسایی در کلیه‌ها، شریان قلب یا دستگاه غدد درون‌ریز داشته باشد.

 

فشار خون بالای اولیه

تقریباً در تمام جوامع بشری، با افزایش سن احتمال بروز فشار بالا به صورت اولیه وجود دارد. درصد بروز پرفشاری در سنین کهن‌سالی بسیار زیاد است. فشار بالا اولیه در اثر فعل و انفعالات پیچیده بین ژن‌ها و عوامل محیطی است. برخی از ژن‌های دخیل در فشار خون بالا اولیه کشف شده‌اند اما تعداد زیادی از آن‌ها نیز کشف نشده وجود دارند.

اساس ژنتیکی پرفشاری اولیه یا فشار بالا اولیه آنچنان شناخته شده نیست و بیشتر دلایل فشار بالا اولیه به شرایط محیطی نسبت داده شده است. از جمله شرایط محیطی که می‌تواند موجب کاهش بروز فشـار خون بالا اولیه شود، کاهش مصرف نمک، افزایش مصرف میوه و فراورده‌های کم چرب، ورزش، کاهش وزن، کاهش مصرف مشروبات و همچنین کاهش سطح استرس در زندگی است.

 

فشار خون بالا ثانویه

فشار خون بالا ثانویه، از یک دلیل قابل تشخیص نشئت می‌گیرد و بیماری‌های کلیوی از جمله شایع‌ترین دلایل فرعی بروز فشار بالا ثانویه است. همچنین مشکلاتی به مانند بیماری‌های غدد درون‌ریز، نظیر سندرم کوشینگ، پرکاری تیروئید، کم‌کاری تیروئید، اکرومگالی، سندم کان و پرکاری پاراتیروئید از جمله دلایل بروز فشـار خون بالا ثانویه است. دلایل فیزیکی برای فشـار خون بالا ثانویه می‌تواند چاقی، وقفه تنفسی در خواب، بارداری، مصرف بیش از حد شیرین‌بیان و داروهای تجویزی خاص، گیاهی و دارو غیرمجاز باشد.

فشار خون بالا

درمان فشار خون

با وجود اینکه کنترل رژیم غذایی قبل از رسیدن به مرحله فشـار خون بالا بهترین راه برای جلوگیری از بروز پرفشاری است، اما راه‌حل‌های دیگری نیز برای کنترل پرفشار خون وجود دارد. اصلاح شیوه زندگی در خط اول روش‌های کنترل فشـار خون بالا قرار داد.

 

تغییر روش زندگی

مصرف الکل، سیگار، مواد مخدر و خوردن غذاهای ناسالم همگی یک گام به سوی فشـار خون بالا است؛ بنابراین باید با تلاش زیاد بتوانید از مصرف آن‌ها خودداری کنید. برای مثال سیگار کشیدن علاوه بر فشار خون، به کلیه، کبد و اندام‌های دیگر داخلی نیز آسیب می‌رساند و عوارض فشار بالا را تشدید می‌کند.

 

ورزش منظم

بر اساس گفته‌های پزشکان، افرادی که دچار پرفشاری هستند می‌بایست در طول روز ۳۰ دقیقه تمرین هوازی به مانند دویدن انجام دهند. ورزش هوازی به افزایش قدرت قلب برای پمپاژ بهتر خون درون رگ‌های مسدود شده کمک می‌کند. از دیگر ورزش‌های هوازی، شنا، دوچرخه‌سواری و راه رفتن سریع است که می‌بایست در طول ۵ تا ۷ روز از هفته آن‌ها را تکرار کرد.

فشار خون بالا

کاهش استرس

از جمله دلایل بروز فشار بالا استرس و تنش در زندگی است. آنچه که این روزها در میان مردم شایع شده است، فشـار خون بالا است. برای جلوگیری از فشـار خون بالا بر اثر استرس و اضطراب می‌بایست زندگی خود را کمی تغییر و عوامل کنترل کننده استرس به آن اضافه کنید. در صورت لزوم به روان‌پزشک یا از داروهای کاهش دهنده استرس استفاده کنید.

 

دارو

افرادی که دچار پرفشاری خون هستند و سطح فشار خون آن‌ها از ۱۳ روی ۸ بالاتر است می‌بایست برای کنترل آن از داروهایی که توسط پزشک تجویز شده است استفاده کنند تا فشار خون خود را در سطح متعادل‌تری نگاه دارند.

داروهای فشار بالا از دوز پایین شروع شده و افزایش پیدا می‌کند. داروهای مربوط به فشار بالا دارای اندکی عوارض جانبی است که در مقابل سود آن تقریباً ناچیز است. در نهایت برخی از افراد برای کنترل فشـار خون بالا نیاز به مصرف چند نوع دارو کنترل فشار خون دارند.

طیف وسیعی از داروهای موجود برای کنترل فشار بالا وجود دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به:

  • ادرارآور از جمله تیازید، کلرتالیدون و اینداپامید
  • مسدود کننده گیرنده آدرنرژیک بتا و الفا
  • مسدود کننده کانال کلسیم
  • آگونیست مرکزی
  • مسدود کننده گیرنده ادرنژیک
  • اتساع عروقی
  • بازدارنده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتنسین
  • مسدود کننده گیرنده انژیوتنسین

انتخاب دارو بستگی به وضعیت بیمار و شرایطی دارد که پزشک آن را تشخیص می‌دهد. مصرف داروهای ضد فشار خون بالا باید با احتیاط انجام شود چرا که اثرات جانبی مصرف داروهای اشتباه جبران‌ناپذیر است. البته برخی از داروها با درمان دارویی فشار خون تداخل دارند لذا قبل از اضافه کردن دارو جدید از پزشک خود در مورد آن و تداخل دارویی با نسخه کاهش فشـار خون بالا سؤال کنید.

فشار خون بالا

دلایل فشار خون بالا

همان‌طور که اشاره شد، دلایل فشار بالا اولیه کاملاً اثبات شده نیست و از آنجایی که طیف وسیعی از بیماران پرفشار دارای این نوع از فشار بالا هستند، لذا نمی‌توان به طور قطع از دلایل فشار خون سخن گفت.

 

بیماری مزمن کلیه از جمله دلایل شایع بروز فشار خون در افراد است. در این بیماری کلیه توانایی تصفیه آب بدن به صورت کامل را ندارد و موجب بروز افزایش فشار خون در بدن به واسطه اختلال در املاح می‌شود.

 

فاکتورهای خطرناک در فشار بالا

فاکتورهای زیادی وجود دارند که احتمال بروز فشار بالا را افزایش می‌دهند. از مهم‌ترین فاکتورهای می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

 

سن

بروز فشار بالا در افرادی که سن بیش از ۶۰ سال دارند عادی و طبیعی است. با افزایش سن، میزان فشار خون می‌تواند افزایش داشته باشد. چرا که رگ‌های بدن و قلب دچار کهولت شده و کارایی قبل را ندارد و موجب بروز فشار خون می‌شوند.

 

ملل

برخی از ملل دنیا، به طور طبیعی بر اثر مواد غذایی مصرف و ژنتیکی دارای فشـار خون بالا هستند.

 

وزن و هیکل

اضافه وزن و داشتن چربی اضافی در بدن به مقدار زیاد موجب بروز فشار خون بالا می‌شود.

 

مصرف الکل و سیگار

سیگار کشیدن و مصرف مشروبات الکلی موجب افزایش ریسک احتمال بروز بیماری فشار بالا را افزایش می‌دهد.

فشار خون بالا

جنسیت

میزان مرگ و میز ناشی زا فشـار بالا در مردان و زنان یکی است اما درصد ابتلا له فشار خون در مردان جوان به مراتب بیشتر از زنان و دختران هم سن است. البته در مورد زنان کهن‌سال می‌بایست گفت، احتمال بروز فشـار بالا در آن‌ها در مقایسه با مردان هم سن بیشتر است.

 

انواع بیماری

بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت، بیماری مزمن کلیه و سطح زیاد کلسترول مضر از انواع بیماری‌هایی هستند که موجب افزایش سطح فشار خون می‌شود. در افراد مسن وجود داشتن این گونه بیماری‌ها موجب تشدید عوارض ناشی از فشار بالا می‌شود.

 

دلایل دیگر

سایر عوامل نیز می‌توانند در بروز فشار بالا مربوط باشند که از جمله آن‌ها:

  • عدم تحرک فیزیکی
  • رژیم غذایی فراوری شده و پرنمک
  • پتاسیم کم در مواد غذایی
  • مصرف الکل و دخانیات
  • برخی بیماری‌ها و دروها

سابقه فشار خون در خانواده و آشنایان به همراه استرس مزمن می‌توانند به بروز بیماری فشار بالا کمک کنند.

فشار خون بالا

تشخیص فشار خون بالا

فشار بالا را می‌توان با اندازه گیری مداوم فشار خون توسط فشارسنج ارزیابی کرد. داشتن فشار خون در مدت کوتاه می‌تواند عوامل به مانند شرایط محیطی داشته باشد. عواملی به مانند استرس حاد که باعث افزایش فشار فرد به مدت زیاد می‌شود. به همین دلیل برای بررسی فشار خون و اعلام ابتلا فرد به بیماری فشار خون بالا، نیاز به بررسی‌های طولانی‌مدت وجود دارد.

 

اندازه گیری فشار خون

با بررسی‌های مداوم فشار خون در طول شرایط مختلف و زمان‌های مختلف از خودتان می‌توانید اطمینان به دست آورید که آیا فشار بالا دارید با فشار خون شما کاملاً عادی است. از مشخصاتی که در ادامه برای انواع فشار خون‌های اندازه گیری شده است، می‌توانید کمک بگیرید.

  • فشار خون نرمال، فشار سیستولیک (بالا) کمتر از ۱۲ و فشار دیاستونیک (پایین) پایین‌تر از ۸
  • فشار خون بالا ابتدایی، فشار سیستولیک (بالا) ما بین ۱۲ و ۱۳ و فشار دیاستونیک (پایین) پایین‌تر از ۸
  • فشار خون بالا درجه یک، فشار سیستولیک (بالا) ما بین ۱۳ و ۱۴ و فشار دیاستونیک (پایین) پایین‌تر از ۸ و ۹
  • فشار خون بالا درجه دوم، فشار سیستولیک (بالا) حداقل ۱۴ و فشار دیاستونیک (پایین) حداقل ۹
  • فشار خون بالا بحرانی، فشار سیستولیک (بالا) بیش از ۱۸ و فشار دیاستونیک (پایین) بالاتر از ۱۲

برای کسب اطمینان بیشتر در هر بار اندازه گیری فشار توصیه شده است که فشار را چند دقیقه بعد دوباره اندازه گیری و یادداشت کنید تا بتوانید به مرور زمان از وضعیت فشار خون خود آگاهی پیدا کنید. اگر اعداد خوانده شده بر روی فشارسنج از عدد فشار بالا بحرانی گذشته باشد نیاز دارید حتماً فوراً خودتان را به پزشک برسانید.

فشار خون بالا

علائم فشار خون بالا

بیماری فشار بالا، به «بیماری خاموش» مشهور است و فرد مبتلا از وجود فشار خون تا زمانی که علائم حاد آن بروز نکرده باشد، اطلاعی ندارد. آسیب به قلب و اندام‌های داخلی به مانند کلیه از نشانه‌های فشار خون است.

 

علائم عمومی فشار خون عبارت‌اند از عرق کردن نامنظم، اضطراب، مشکلات خواب و خونریزی ناگهانی که اغلب همه این موارد یا هیچ‌کدام از آن‌ها در فرد مبتلا وجود ندارد. البته اگر فرد دچار پرفشاری شدید شده باشد، امکان بروز سردرد و خونریزی از بینی وجود دارد.

 

عوارض فشار خون بالا

فشار خون بالا و بلندمدت می‌تواند در اثر بروز تصلب شریانی باشد. گرفتگی عروق موجب افزایش فشار بر قلب برای پمپاژ بهتر خون می‌شود. به دنبال فشار بالا مزمن، درصد احتمال بروز بیماری‌های دیگر نیز افزایش پیدا می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به بیماری‌های مربوط به تصلب شریانی اشاره کرد. بیماری نارسایی قلبی، نارسایی کلیه، سکته مغزی، نابینایی و قطع عضو از جمله مشکلات گرفتگی عروق است.

بررسی فشار خون به صورت مداوم می‌تواند از بروز مشکلات ناشی از فشار خون مزمن و گرفتگی عروق به میزان زیادی جلوگیری کند. با مشاهده نوسان در فشار خون خود می‌بایست به پزشک مراجعه و تحت درمان باشید.

 

رژیم غذایی مخصوص فشار بالا

برخی از موارد فشار بالا را می‌توان با شیوه زندگی و انتخاب موارد غذایی کنترل کرد. ورزش کردن مداوم، کاهش مصرف الکل و دخانیات همچنین اجتناب از رژیم‌های غذایی پرنمک می‌تواند راهکاری مناسب برای کاهش و کنترل فشار بالا باشد. مصرف متوسط نمک در روز ۹ تا ۱۲ گرم در روز اعلام شده است. خوردن نمک خودتان را به کمتر از ۹ گرم برسانید تا از بروز فشار بالا به میزان زیادی جلوگیری و آن را کنترل کنید.

 

کسانی که در معرض احتمال بروز فشـار خون هستند، می‌بایست در خوردن میوه و سبزی نیز کوشا باشند. همچنین از خوردن چربی‌های ترانس و اشباع پرهیز کنید و وزن خودتان را تحت کنترل داشته باشید تا افزایش وزن و چربی در عروق موجب بروز فشـار بالا نشود.

فشار خون بالا

کدام کشورها فشار خون بالا دارند؟

کشورهایی با جمعیت بالا از جمله چین، هند، ایالات متحده، روسیه و اندونزی دارای بیشترین میزان ابتلا به فشار بالا بین سایر کشورها هستند و بر اساس آمارها، بیش از سه و نیم میلیارد از جمعیت مردم جهان در آستانه فشار بالا قرار دارند و در حدود ۸۷۰ میلیون انسان در سراسر جهان دارای بیماری فشار بالا هستند.

کارشناسان افزایش فشار سیستولیک را یکی از عوامل جدی مرگ و میر در عصر حاضر می‌دانند که می‌توان با تنظیم رژیم غذایی، انجام ورزش منظم، خودداری از مصرف نمک به میزان زیاد، تنفس عمیق، تناسب اندام و نیز مصرف دارو تحت نظارت پزشک تا حد بالایی کنترل کرد افزایش نگران‌کننده فشار بالا بر اساس تجزیه و تحلیل از ۸ میلیون فرد بزرگسال از ۱۵۴ کشور مختلف جهان بدست آمده‌است و این تحقیقات در مجله انجمن پزشکی آمریکا به چاپ رسیده‌است.

 

راه‌های پیشگیری از فشار خون بالا

تعداد افراد مبتلا به پرفشاری خون که از بیماری خود اطلاع ندارند، قابل توجه است. شاخص‌هایی که کل افراد مبتلا به پرفشاری خون را مورد توجه قرار می‌دهند مستلزم کاهش عواقب فشار خون و کاهش نیاز به درمان با داروهای ضد پرفشاری خون می‌باشند. تغییر روش زندگی برای کاهش فشار خون، پیش از شروع درمان دارویی توصیه می‌شود. دستورالعمل‌های انجمن پرفشاری خون بریتانیا در سال ۲۰۰۴ تغییراتی را در روش زندگی پیشنهاد کرده‌است که مطابق با دستور العمل‌های ذکر شده در برنامه آموزش ملی ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۲ در رابطه با فشار بالا است که با هدف پیشگیری اولیه پرفشاری خون ارائه شد:

  • اجتناب از هرگونه مصرف تنباکو (سیگارت و قلیان و غیره) و مواد مخدر.
  • حفظ وزن طبیعی بدن (به عنوان مثال، شاخص توده بدن: ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم بر متر مربع).
  • کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی تا زیر ۱۰۰ میلی مولار در روز (زیر ۶ گرم نمک طعام یا زیر ۲٫۴ گرم سدیم در روز).
  • انجام منظم ورزش‌های ایروبیک نظیر تند راه رفتن (تا ۳۰ دقیقه در روز، اکثر روزهای هفته).
  • محدود کردن مصرف الکل؛ حداکثر ۳ واحد در روز برای مردان و دو واحد برای زنان.
  • مصرف زیاد میوه و سبزیجات (به عنوان مثال، حداقل ۵ وعده در روز).
  • مصرف چای و شکلات را تا حد امکان محدود و به جای آن‌ها برای درمان فشار خون از عرقیات گیاهی و دم کردنی‌های خانگی مثل گل گاوزبان، چای سبز و عناب استفاده کنید.
  • برخی از مواد مانند فلفل، سبب کاهش فشار بالا می‌شوند.

تغییرات مؤثر در روش زندگی می‌تواند فشار خون را به اندازه یک داروی تجویزی ضد پرفشاری خون کاهش دهد. ترکیبی از دو یا چند تغییر در روش زندگی می‌تواند حتی نتایج بهتری هم داشته باشد.

 

سخن پایانی

هر آنچه که در مورد فشار بالا و روش‌های درمانی آن گفته شد، جنبه آموزشی داشته است و برای درمان فشار خون می‌بایست با پزشک خود مشورت و نظر تخصصی او را اعمال کنید. سالم و تندرست باشید.

 

 

این مطالب رو هم پیشنهاد می‌کنیم ببینید

درباره نویسنده: امید جعفری

امید هستم، علاقه مند به دنیای نوشتن و دانستن، تولید کننده محتوا در حوزه تخصصی لایف استایل، تکنولوژی و گردشگری. از اینکه مطالب ما را پیگیری می کنید، بسیار خوشحالیم و بر خود می بالیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *