رفلاکس معده و درمان خانگی آن

رفلاکس معده چیست؟ علایم این بیماری و راه‌های درمان آن را بشناسید

احساس ناخوشایند سوزش معده بعد از خوردن غذا یکی از تلخ‌ترین تجربه‌هایی است که هر فرد می‌تواند به شدت کم و زیاد آن را در طول زندگی تجربه کرده باشد. این اتفاق بر اثر رفلاکس معده به وجود می‌آید و دارای دلایل زیادی است. خوشبختانه می‌توان به اصلاح رژیم غذایی به مقدار زیادی از وقوع آن جلوگیری کرد. جیمیتو سعی کرده است آگاهی شما در مورد رفلاکس معده را با مطالبی که در ادامه خواهید خواند افزایش دهد. همراه ما باشید.

 

رفلاکس معده چیست؟

بازگشت اسید به مری یا واشاریدگی معده‌ای مروی یا رفلاکس گاستروازوفاژیال هر سه نام یک بیماری گوارشی است که مردم آن را بیشتر با ترش شدن معده یا رفلاکس معده می‌شناسند. مری قسمتی از دستگاه گوارشی شما است که غذا از آن وارد معده برای هضم و دریافت اسید لازم جهت شکسته شدن پیوندهای ساختاری می‌شود.

در بیماری رفلاکس معده، اسید معده به همراه قسمتی از غذا دوباره به سمت مری باز می‌گردد و باعث به وجود آمدن حس ناخوشایند سوزش در مری می‌شود. نشانه‌های متداولی رفلاکس معده عبارت‌اند از سوزش سر دل، درد در قفسه سینه، بوی بد دهان و همچنین احساس ترش کردن به همراه آروغ‌های متوالی تلخ است.

رفلاکس معده به طور متوالی ممکن است وجود نداشته باشد و به صورت چندین بار در هفته تکرار شود. بر اساس گزارش‌های منتشر شده بیش از یک پنجم ایرانی‌ها به طور متوسط دو بار در هفته رفلاکس را تجربه می‌کنند.

رفلاکس معده

رفلاکس معده یا ترش کردن معده

رفلاکس معده و ترش کردن معده دو مفهوم جدا از هم هستند که گاهی به اشتباه جای یکدیگر استفاده می‌شوند. سوزش معده یک علامت است و به تنهایی بیماری محسوب نمی‌شود. در حقیقت سوزش معده یک درد جزئی یا گاهی شدید در قسمت معده و زیر دنده‌های قفسه سینه است. ولی رفلاکس معده یک بیماری گوارشی است که در صورت عدم درمان منجر به بیماری‌های دیگر به مانند مشکلات مری می‌شود.

سوزش معده از علائم رفلاکس معده است. همه افراد دچار سوزش معده می‌شوند که دلایل زیادی به مانند پرخوری و استرس دارد اما رفلاکس معده بیماری مزمن و طولانی در فرد است که در صورت عدم کنترل غیر قابل درمان می‌شود.

 

عوارض و آسیب رفلاکس معده

رفلاکس معده با نام علمی GERD به دنبال خود می‌تواند مشکلات بیشتری برای فرد به وجود آورد که از جمله آن‌ها:

  • زخم در محل اتصال معده و مری
  • تورم دهانه مری و تنگ شدن مجاری عبوری غذا
  • مری بارت یا تغییر بافت دیواره روده و تمایل شدن آن به سمت داخل معده
  • سرطان معده
  • علائم رفلاکس معده

اگر بعد از خوردن غذا احساس سوزش معده به شما دست می هد و این سوزش در طول هفته با خوردن غذاهای مختلف بیشتر می‌شود به احتمال زیاد دچار رفلاکس معده شده‌اید. از دیگر نشانه‌های رفلاکس می‌توان به:

  • استفراغ
  • مشکل هضم غذا
  • درد به هنگام غذا خوردن
  • ترشح بیش از حد بزاق
  • حالت تهوع
  • درد در قفسه سینه
  • گلو درد
  • نفخ شکم
  • سرفه خشک

اشاره کرد. برای شناسایی عوامل مؤثر در رفلاکس که به پزشک نیز در تشخیص آن کمک می‌کند، در طول هفته غذاهای خود را رصد کنید و به سه سؤال زیر در انتهای هفته پاسخ دهید:

  • چه غذاهایی در هفته خورده‌اید
  • چه زمانی از روز غذا خورده‌اید
  • چه نشانه‌هایی از مشکل گوارشی داشته‌اید

این سؤالات به شما در هفته دوم کمک خواهد کرد تا رژیم غذایی خود را اطلاع کنید. ولی برای درمان رفلاکس معده به طور کلی می‌بایست به پزشک مراجعه کنید.

رفلاکس معده

کنترل و درمان رفلاکس معده

باوجود اینکه، باید شما به صحبت‌های دکتر در مورد تغییر رژیم غذایی خود برای رفع رفلاکس توجه کنید، غذاهای زیادی وجود دارند که تقریباً روی بیشتر افراد جامعه اثر یکسان و تشدید کننده رفلاکس معده بوده‌اند. این غذاها را در ادامه مشاهده خواهید کرد و می‌بایست نه تنها از آن‌ها اطلاع داشته باشید بلکه سعی کنید از سبد غذایی خود حذف کنید. به همین دلیل باید سبک زندگی خودتان را تغییر دهید.

تغییر سبک زندگی افراد برای کاهش رفلاکس می‌تواند جنبه‌های مختلفی داشته باشد که ساده‌ترین آن پرهیز کردن از خوردن مواد غذایی مضر و تشدید کننده رفلاکس معده است. از دیگر جنبه‌های سبک زندگی پرهیز کردن از رفتارهای عادی است که ندانسته موجب بروز رفلاکس معده و تشدید آن می‌شود. از جمله اقداماتی که باید برای تغییر سبک زندگی به منظور کاهش رفلاکس معده انجام داد:

 

پرهیز از پرخوری

معده و روده توسط عضله‌ای حلقوی به یکدیگر متصل شده‌اند. این ماهیچه اگر سالم باشد، بدون هیچ مشکلی غذا را از مری به معده می‌رساند اما اگر ماهیچه اسفنکتر (sphincter) بر اثر عوامل مختلف تحریک یا دچار اختلال شده باشد، پس از عبور غذا و وارد شدن آن به معده، به صورت کامل بسته نمی‌شود.

این ماهیچه به غیر از زمانی که شما دچار رفلاکس شده باشید فقط در هنگام استفراغ غذا را از خود به سمت مری عبور می‌دهد. به همین دلیل است که رفلاکس معده علائمی مشابه استفراغ دارد. این ماهیچه زمانی که فشار زیادی پشت آن باشد، مستعد باز شدن و عبور دادن اسید و غذا به سمت مری خواهد بود.

پس اگر شما رفلاکس معده دارید، نباید اجازه دهید که فشار زیادی روی این ماهیچه وارد شود. پرخوری کردن باعث پر شدن معده و تشدید رفلاکس معده می‌شود.

 

قدم اول در کنترل رفلاکس معده، پرهیز از پرخوری است.

رفلاکس معده

کاهش وزن

دیافراگم عضله‌ای در بدن شما است که عامل اصلی باز و بسته شدن ریه‌ها و همچنین تنفس انسان است. معده و قسمتی از مری در قسمت زیرین دیافراگم قرار گرفته‌اند و موقعیت قرارگیری این اعضا نسبت به هم باعث عملکرد بهینه آن‌ها می‌شود. تغییر اندک در هر یک از موقعیت‌ها موجب بروز مشکلات حاد در افراد می‌شود.

افراد چاق معمولاً فشار زیادی در ناحیه شکمی دارند و این فشار باعث بروز فتق هیاتال یا هیاتوس می‌شود که به خاطر ضعف عضلانی در عضلات دیافراگمی و عضلات ورودی مری به معده یا اسفنکتر ایجاد شده که در اثر آن قسمتی از معده به قفسه سینه وارد می‌شود.

مهم‌ترین عوارض ناشی از فتق هیاتوس، رفلاکس معده و عدم عملکرد صحیح ماهیچه مری است. دلیل اصلی که برای بروز این بیماری اشاره شده است، چاقی و افزایش چربی دور شکمی بوده است. مطالعات علمی نیز مهر تأییدی بر رابطه چاقی و رفلاکس زده‌اند؛ بنابراین زمانی که شما احساس می‌کنید دچار چاقی هستید و علائم رفلاکس را کم‌کم مشاهده می‌کنید، بهتر است چاقی خودتان را کنترل کنید تا از تشدید فتق هیاتوس و رفلاکس معده جلوگیری کنید.

 

رژیم غذایی کم کربوهیدراتی

شواهد و مطالعات نشان داده است که رژیم‌های غذایی کم کربوهیدراتی می‌تواند از رفلاکس جلوگیری کند. محققان معتقدند که رشد باکتری در داخل سیستم گوارشی و معده به واسطه دریافت کربوهیدرات فراوان، افزایش می‌یابد و به واسطه همان، فشار داخل معده بیشتر می‌شود. همان‌طور که فهمیدید افزایش فشار در دهانه مری از عوامل تشدید رفلاکس معده است.

مصرف آنتی باکتری در افرادی که تجربه رفلاکس دارند، نشان داده است که کاهش باکتری‌های موجود در داخل دستگاه گوارشی، فشار داخل معده و درنهایت دفعات تکرار رفلاکس معده را کاهش داده است. از این رو اگر دچار رفلاکس هستید، بهتر است در رژیم غذایی خود کربوهیدرات را حذف کنید.

رفلاکس معده

آدامس و افزایش رفلاکس معده

مطالعات جالبی در مورد وجود نعنا در آدامس انجام شده بود که نشان از افزایش رفلاکس داشت؛ اما مطالعات بیشتر روی آدامس حاکی از این بود که خوردن آدامس بیشتر رابطه مستقیمی با افزایش رفلاکس در بیماران مستعد شده است. این یافته‌ها را می‌توان به تولید بیشتر بزاق به هنگام جویدن آدامس مربوط دانست.

 

غذاهای پرچرب

معمولاً غذاهای چرب یکی از شایع‌ترین عوامل به وجود آورنده رفلاکس معده هستند. چربی غذا، کارکرد عضلات دهانه مری را مختل می‌کنند و باعث بروز رفلاکس بیشتر می‌شود. مواد غذایی زیر دارای چربی زیادی هستند که اگر رفلاکس یا سوزش معده دارید باید از خوردن آن اجتناب کنید:

  • سیب زمینی سرخ کرده
  • محصولات لبنی پرچرب به مانند شیر و ماست
  • گوشت گاو، گوساله سرخ شده
  • چربی گوشت گاو و دنبه
  • دسر و تنقلاتی به مانند چیپس با ماست و بستنی
  • سس‌های مایونز و گوجه‌فرنگی
  • روغن‌های چرب

 

گوجه‌فرنگی و مرکبات افزایش دهنده رفلاکس معده

میوه و سبزی‌ها جایگاه ویژه‌ای در رژیم غذایی سالم دارند؛ اما میوه‌های خاصی وجود دارند که معده را اسیدی‌تر می‌کنند که باعث تشدید رفلاکس می‌شود. سبزی و میوه‌های تشدید کننده رفلاکس عبارت‌اند از:

رفلاکس معده

شکلات

شکلات حاوی ماده‌ای به نام گزانتین است. گزانتین در مطالعات نشان داده است که می‌تواند ماهیچه مری را تحریک کند و بروز رفلاکس را شدت ببخشد.

 

سیر، پیاز و غذاهای تند

غذاهای تند باعث سوزش معده می‌شوند و برای کسانی که دارای رفلاکس هستند نیز خوردن این غذاهای توصیه نمی‌شود. البته این غذاها ممکن است در همه باعث رفلاکس نشود. به همین دلیل آن را در دفترچه یادداشت خود ذکر کنید تا اگر اثری از رفلاکس مشاهده کردید از سبد غذایی خود حذف کنید.

 

کافئین

افرادی که عادت دارند صبح به جای چای، قهوه میل کنند معمولاً باید خوردن آن را به واسطه داشتن مشکل رفلاکـس معده باید کاهش دهند. چراکه قهوه دارای کافئین است و کافئین عامل بروز رفلاکـس معده می‌تواند باشد.

 

نعنا عامل تشدید رفلاکس معده

آدامس، شکلات و عرق نعنا یکی دیگر از عوامل تشدید کننده رفلاکس است. همان‌طور که مشاهده کردید غذاهای زیادی باعث ایجاد رفلاکس می‌شوند، لذا باید همه آن‌ها را در طول سه تا چهار هفته بررسی کنید و با دقت کردن در زمان خوردن غذا، نوع غذا و احتمال بروز رفلاکس، آن‌ها را از رژیم غذایی خود حذف یا به آن اضافه کنید.

 

کاهش مصرف نوشیدنی گازدار

مطالعات توسط محققان نشان داده است که کاهش مصرف نوشیدنی‌های گازدار در کنترل رفلاکـس می‌تواند مفید باشد. این تحقیقات در مقایسه با آب انجام شده است. نوشابه می‌تواند به صورت موقت دریچه مری و ماهیچه انتهایی آن را تضعیف کند که موجب بروز ترشی در معده می‌شود. ادامه داشتن این مشکل باعث کاهش توانایی بسته شدن عضلات انتهای مری و رفلاکـس می‌شود.

تضعیف دریچه انتهای مری دلیلی برای افزایش آروغ بعد از غذا با خوردن نوشابه و آب‌های گازدار است. نوشابه‌های گازدار علاوه بر این موجب چاقی می‌شوند که سابق بر این در مورد تأثیر چاقی بر روی افزایش رفلاکـس معده سخن گفته بودیم.

رفلاکس معده

بالش بلند برای کاهش رفلاکس

اغلب افراد از رفلاکس به هنگام خواب شکایت دارند. این مشکل خواب آن‌ها را تخت تأثیر قرار می‌دهد و به دنبال آن عملکرد در روزهای آتی دچار مشکل می‌شود. مطالعات بالینی نشان داده است که برای کاهش رفلاکس معده در این افراد بالا نگه داشتن سر به هنگام خوابیدن به واسطه قرار دادن یک بالش می‌تواند مؤثر باشد. سر خودتان را تا جایی بالا نگه دارید که دچار مشکل درد در گردن نشوید.

 

افزایش زمان بین خواب و غذا

افراد دارای رفلکس نباید، سه ساعت قبل از خواب غذایی خورده باشند. اگرچه این توصیه منطقی است اما مطالعات اندکی در مورد آن انجام شده است. بیشتر تأثیر خوردن غذای به‌موقع و خوابیدن بعد از چند ساعت به روال طبیعی زندگی افراد وابسته است به طوری که در مطالعات انجام شده به صورت عملی نتایج ضد و نقیضی در این مورد اعلام شده است.

 

به سمت راست نخوابید

مطالعات عمومی نشان داده است که خوابیدن به سمت راست بدن می‌تواند رفلاکـس معده را افزایش دهد. دلیل این اتفاق را باید در آناتومی بدن جست. مری در سمت راست معده قرار دارد. زمانی که شما به راست می‌خوابید، بیشتر محتویات معده به سمت دهانه مری حرکت کرده و موجب بروز فشار روی آن می‌شود. مخصوصاً اگر خواب باشید، فشار وارد بر دهانه مری می‌تواند باعث بیدار شدن شما از خواب با درد شدید و یا رفلاکس شود؛ بنابراین سعی کنید بدن خود را به خوابیدن به سمت چپ و روی قلب عادت دهید.

رفلاکس معده

سرکه سیب عامل درمان رفلاکس معده

شاید عجیب باشد چگونه یک اسید می‌تواند رفلاکس را کنترل کند؛ اما سرکه سیب به عنوان یک ضدعفونی کننده مجاری داخلی معده را شستشو داده و موجب از بین رفتن باکتری‌های ایجاد کننده فشار و نفخ در معده می‌شود. علاوه بر این سرکه سیب دارای خاصیت ضد سرطانی به واسطه موارد رادیکال ازادی است. برای اینکه از مزه سرکه سیب خوشتان بیاید می‌توانید مقداری آب یا عسل به آن اضافه کنید.

 

مصرف رازیانه

رازیانه به لطف وجود ویتامین‌ها و مواد معدنی فراوان در طول قرن‌ها به عنوان یکی از داروهای طبیعی برای درمان مشکلات گوارشی کاربرد داشته است. شل شدن عضلات معده از جمله اثراتی است که رازیانه روی بدن شما دارد و به واسطه همین رفلاکـس معده را کاهش می‌دهد.

 

ژل آلوئه ورا

آلوئه ورا را نه تنها به عنوان یک ضد آفتاب می‌توانید استفاده کنید، بلکه خاصیت ضد رفلاکـس معده‌ای نیز دارد که اسید معده را تسکین می‌دهد و از بروز التهاب‌های ناشی از رفلاکـس معده به شدت جلوگیری می‌کند. آب آلوئه ورا را به صورت شربت یا ترکیب شده با دیگر مواد غذایی می‌توانید استفاده کنید.

رفلاکس معده

سخن پایانی

مطالعات نشان داده است که رژیم غذایی و سبک زندگی از جمله اصلی‌ترین عوامل بروز رفلاکس معـده است. در حالی که این مطالعات می‌تواند سال‌های آتی تغییر کند اما شما می‌توانید از راهکارهایی که به آن اشاره کردیم برای افزایش سلامتی خود و اعضای خانواده خویش استفاده کنید. سالم و سلامت پاشید.

 

 

این مطالب رو هم پیشنهاد می‌کنیم ببینید

درباره نویسنده: امید جعفری

امید هستم، علاقه مند به دنیای نوشتن و دانستن، تولید کننده محتوا در حوضه تخصصی لایف استایل، تکنولوژی و گردشگری. از اینکه مطالب ما را پیگیری می کنید، بسیار خوشحالیم و بر خود می بالیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *